GIẢI PHÁP NUÔI TÔM AN TOÀN
090 107 1154
GIẢI PHÁP NUÔI TÔM AN TOÀN
090 107 1154
Theo truyền thống, tôm biển thường được nuôi ở các vùng nước mặn ven biển hoặc cửa sông, với độ mặn dao động từ 15 đến 40 phần nghìn. Tuy nhiên, nhờ các tiến bộ trong nuôi trồng thủy sản, cả tôm sú và tôm thẻ chân trắng hiện nay đã thích nghi tốt với môi trường nước lợ, thậm chí cả nước ngọt, với độ mặn từ 0 đến 10 phần nghìn. Điều này mở ra cơ hội nuôi tôm ở nhiều khu vực khác nhau, như kênh tưới tiêu, sông ngòi.
Thành phần ion trong nước nuôi tôm thay đổi tùy thuộc vào độ mặn. Ở những vùng nước có độ mặn thấp, hàm lượng khoáng chất thường không đủ để đáp ứng nhu cầu của tôm. Do đó, việc bổ sung khoáng chất là vô cùng cần thiết để đảm bảo tôm phát triển khỏe mạnh và đạt sản lượng cao.
Khoáng chất đóng vai trò không thể thiếu trong quá trình sinh trưởng và phát triển của động vật thủy sản. Chúng tham gia trực tiếp vào các phản ứng sinh hóa, duy trì cân bằng nội môi và điều hòa áp suất thẩm thấu trong cơ thể.
Trong số các nguyên tố vi lượng chính như Fe, Cu, Zn, Ca, Mg thì Canxi (Ca) và Magiê (Mg) có ý nghĩa đặc biệt đối với tôm. Hai khoáng chất này đóng vai trò quan trọng trong quá trình lột xác và hình thành vỏ mới. Canxi là thành phần chính cấu tạo nên vỏ tôm, trong khi Magiê hỗ trợ quá trình hấp thu canxi và các hoạt động sinh lý khác.
Bên cạnh các chỉ tiêu chất lượng nước thông thường, thành phần khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi tôm thẻ chân trắng (P. vannamei). Tuy nhiên, việc xác định chính xác nhu cầu khoáng chất cho từng ao nuôi là vô cùng khó khăn do sự biến động liên tục của thành phần ion trong nước.
Tốc độ và khả năng hấp thụ khoáng chất của tôm phụ thuộc trực tiếp vào nồng độ khoáng chất hòa tan trong nước. Nói chung, hàm lượng khoáng chất trong ao nuôi nên tương đương với nước biển pha loãng có độ mặn tương ứng. Song, do đặc tính địa lý và điều kiện môi trường khác nhau, thành phần nước của mỗi ao nuôi có thể có sự khác biệt đáng kể, đòi hỏi người nuôi phải có những điều chỉnh phù hợp.
Tỷ lệ các ion trong nước nuôi tôm không chỉ phụ thuộc vào độ mặn mà còn chịu ảnh hưởng lớn bởi tỉ lệ tương đối giữa các ion. Cụ thể, tỉ lệ giữa natri (Na) và kali (K), cũng như magiê (Mg) và canxi (Ca) đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng thẩm thấu cho tôm.
Tỉ lệ không cân đối giữa các ion này có thể gây ra căng thẳng thẩm thấu, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển và sức khỏe của tôm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỉ lệ Na:K lý tưởng khoảng 28:1 và tỉ lệ Mg:Ca khoảng 3,4:1. Bên cạnh đó, tỉ lệ Ca:K cũng rất quan trọng, với giá trị lý tưởng tương tự như trong nước biển tự nhiên (khoảng 1:1). Việc bổ sung kali (K) cho những ao nuôi có tỉ lệ Na:K thấp có thể cải thiện đáng kể tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ sống của tôm.
| Ion | Tỉ lệ phù hợp |
| Na : K | 28 : 1 |
| Mg : Ca | 3,4 : 1 |
| Ca : K | 1 : 1 |
Để duy trì nồng độ tối ưu của khoáng chất và sự cân bằng ion có thể bổ sung khoáng chất thông qua nước và bổ sung vào chế độ ăn.
Chi phí bổ sung khoáng chất cho các ao nuôi quy mô lớn là một thách thức không nhỏ. Việc sử dụng thức ăn để bổ sung khoáng chất cũng gặp phải hạn chế khi một phần khoáng chất bị hòa tan vào nước, không được tôm hấp thụ trực tiếp.
Nồng độ ion trong ao nuôi cần được điều chỉnh sao cho tương đương với nước biển pha loãng có cùng độ mặn. Để đạt được điều này, người nuôi có thể sử dụng một công thức tính toán đơn giản: nhân độ mặn của ao (tính theo phần nghìn) với các hệ số tương ứng của từng loại khoáng chất.
Nước biển có độ mặn 35 ppt được coi là tiêu chuẩn
*Chú thích: Cột 1 là hàm lượng ion khoáng tiêu chuẩn ở nước có độ mặn 35ppt. Cột 2 là cấp số nhân.
Ví dụ: Nước ao nuôi tôm có độ mặn 4ppt để có được hàm lượng ion Ca trong nước đạt chuẩn cần bổ sung thêm 46.4 ppm từ là 4ppt x 11.6 (cấp số nhân ở trong bảng). Phép tính tương tự cho các loại khoáng khác.
Để điều chỉnh sự mất cân bằng ion trong ao nuôi, hiện nay trên thị trường có nhiều sản phẩm hỗ trợ như kali clorua (KCl), kali sunfat, magie clorua (MgCl2) và các loại khoáng hỗn hợp. Tuy nhiên, người nuôi cần hết sức thận trọng khi sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc, không ghi rõ thành phần khoáng chất vì chất lượng và hiệu quả của chúng rất khó kiểm soát.
Để tính toán liều lượng sử dụng một sản phẩm khoáng chất cụ thể, chúng ta có thể áp dụng công thức sau:
Ví dụ: Nếu muốn tăng nồng độ magie (Mg) trong ao lên 25 mg/L và sử dụng magie sunfat chứa 10% Mg, ta sẽ tính:
Mặc dù nước có độ mặn cao hoặc thấp nhưng nếu thành phần khoáng chất cân đối và tỉ lệ ion phù hợp thì không cần bổ sung thêm. Tuy nhiên, trong quá trình nuôi tôm, các khoáng chất thiết yếu thường bị mất đi do nhiều nguyên nhân như hấp thụ vào đất, thu hoạch tôm, thay nước và rò rỉ. Điều này dẫn đến sự thay đổi đáng kể hàm lượng khoáng trong ao nuôi. Do đó, việc thường xuyên kiểm tra và bổ sung khoáng chất là vô cùng cần thiết.
Để tối ưu hóa việc sử dụng khoáng chất, người nuôi nên tính toán trước hàm lượng ion mong muốn ở từng giai đoạn nuôi và liều lượng sản phẩm cần thiết. Việc sử dụng bộ test hoặc máy đo chuyên dụng để kiểm tra hàm lượng Mg/Ca sẽ giúp cho việc điều chỉnh nồng độ khoáng trở nên chính xác hơn.
Khi lựa chọn sản phẩm khoáng, người nuôi nên ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thành phần và hàm lượng khoáng chất được ghi rõ trên bao bì. Điều này giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm và tránh tình trạng sử dụng phải những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng đến hiệu quả nuôi tôm.
