GIẢI PHÁP NUÔI TÔM AN TOÀN
090 107 1154
GIẢI PHÁP NUÔI TÔM AN TOÀN
090 107 1154
Tảo giáp (Dinophyta) là nhóm vi tảo đơn bào có roi, thường xuất hiện trong môi trường nước ao nuôi thủy sản khi hàm lượng hữu cơ dư thừa quá cao. Khác với các loài tảo có lợi, tảo giáp được coi là “tảo độc” do khả năng tiết ra độc tố gây liệt cơ, làm giảm hàm lượng oxy hòa tan và gây ra hiện tượng nở hoa nước (thủy triều đỏ). Sự xuất hiện của tảo giáp là dấu hiệu cảnh báo môi trường nước đang ô nhiễm nghiêm trọng, trực tiếp đe dọa đến sức khỏe và tỷ lệ sống của tôm, cá.
Rất nhiều người nuôi nhầm lẫn giữa màu nâu của tảo khuê (có lợi) và tảo giáp (có hại). Việc hiểu rõ đặc điểm sinh học sẽ giúp bạn nhận diện chính xác kẻ thù.
Tảo giáp (Dinoflagellates), hay còn gọi là tảo roi, là những vi sinh vật phù du đơn bào. Tên gọi “tảo giáp” xuất phát từ cấu tạo cơ thể vô cùng đặc biệt của chúng:
Vỏ giáp: Tế bào của chúng được bao bọc bởi một lớp vỏ rất cứng làm từ Cellulose (giống như màng thực vật), chia thành nhiều mảnh ghép lại với nhau như những tấm áo giáp.
Tiên mao (Roi): Chúng sở hữu 2 sợi lông roi (một sợi dọc và một sợi ngang) giúp chúng có khả năng bơi lội và di chuyển rất nhanh trong cột nước để tìm kiếm ánh sáng và dinh dưỡng.
Sự hiện diện của tảo giáp rất dễ nhận biết qua các biểu hiện lâm sàng của nước ao:
Màu nước: Nước ao chuyển sang màu nâu đỏ (thường gọi là nước màu trà đậm, màu gạch cua hoặc đỏ bầm). Nước thường rất đặc, có nhiều váng bọt màu nâu đỏ nổi lên ở cuối góc gió.
Hiện tượng phát sáng (Bioluminescence): Đây là đặc trưng kinh điển nhất. Vào ban đêm, khi có tác động cơ học (bật quạt nước, khua dầm, cá bơi), nước ao sẽ phát ra những vệt sáng lấp lánh màu xanh dạ quang.
Tập tính di chuyển: Ban ngày trời nắng gắt, chúng bơi lên mặt nước để quang hợp tạo thành lớp váng dày. Chiều tối hoặc khi trời mưa, chúng lặn xuống tầng đáy.
Tảo giáp hiếm khi xuất hiện ở đầu vụ. Chúng thường bùng phát vào giai đoạn giữa và cuối vụ nuôi (tháng thứ 2, thứ 3) khi môi trường ao bắt đầu xuống cấp:
Ô nhiễm hữu cơ đáy ao: Lượng thức ăn dư thừa, phân tôm, vỏ tôm lột tích tụ tạo ra lớp mùn bã hữu cơ dày đặc. Đây là nguồn cung cấp dinh dưỡng khổng lồ cho tảo giáp sinh sôi.
Nguồn nước cấp bị ô nhiễm: Lấy nước từ bên ngoài vào lúc đang có hiện tượng “thủy triều đỏ” (Red tide) ngoài tự nhiên mà không qua ao lắng xử lý kỹ (không đánh thuốc tím, Chlorine diệt mầm).
Thiếu hụt vi sinh có lợi: Việc lạm dụng hóa chất diệt khuẩn định kỳ làm chết hệ vi sinh vật nền đáy, tạo khoảng trống sinh thái để các loài tảo có hại như tảo giáp, tảo lam trỗi dậy lấn át tảo khuê.
Mất cân bằng khoáng chất: Sự biến động lớn về độ mặn hoặc thiếu hụt khoáng Silic (khiến tảo khuê tàn lụi) cũng là điều kiện thuận lợi cho tảo giáp “lên ngôi”.
Trong số các loại tảo độc, tác hại của tảo giáp được đánh giá là cực kỳ nghiêm trọng, tác động trực tiếp cả về vật lý lẫn hóa học.
Lớp vỏ “giáp” Cellulose của loài tảo này vô cùng cứng. Khi tôm ăn phải tảo giáp, dạ dày tôm không thể tiết ra enzyme để tiêu hóa được lớp vỏ này.
Hậu quả: Tảo giáp nằm nguyên trong đường ruột tôm, làm tôm đầy hơi, không hấp thu được thức ăn. Dẫn đến tình trạng ruột lỏng lẻo, đứt khúc, phân sống và cuối cùng là bệnh phân trắng tồi tệ.
Nhiều chi tảo giáp (như Alexandrium, Gymnodinium) có khả năng sản sinh ra các loại độc tố sinh học thần kinh (PSP – Paralytic Shellfish Poisoning). Các độc tố này khuếch tán vào nước, làm tôm cá bị ngộ độc, bơi lờ đờ, tấp mé, rớt đáy rải rác và chết hàng loạt nếu độc tính cao.
Ánh sáng lấp lánh do tảo phát ra vào ban đêm khi quạt nước hoạt động khiến tôm bị hoảng sợ, giật mình, bơi lội lung tung và đâm sầm vào nhau. Sự căng thẳng kéo dài này làm tôm bỏ ăn, giảm sức đề kháng và chậm lớn.
Sự bùng phát quá mức của tảo giáp tạo thành lớp màng che phủ mặt ao, cản trở oxy hòa tan. Vào ban đêm, quá trình hô hấp của khối lượng tảo khổng lồ này sẽ hút cạn lượng oxy trong nước, làm tôm nổi đầu.
Vì tảo giáp có vỏ rất cứng và khả năng di chuyển trốn tránh ánh sáng/hóa chất, việc cắt tảo giáp khó khăn hơn nhiều so với tảo lam hay tảo lục. Dưới đây là phác đồ xử lý chuẩn:
Cắt mồi (Giảm thức ăn): Giảm ngay 50% lượng thức ăn để giảm thiểu chất thải hữu cơ.
Tăng cường xiphong đáy: Hút rốn ao thật kỹ để loại bỏ xác tảo chết và bùn bã hữu cơ.
Thay nước: Nếu có ao lắng sạch, tiến hành thay 20-30% nước tầng mặt vào ban ngày (khi tảo giáp đang bơi lên mặt nước quang hợp) để xả bớt mật độ tảo.
Chạy quạt liên tục: Tăng cường oxy tối đa, đặc biệt là ban đêm để tránh tôm bị ngạt.
Đây là phương pháp ưu tiên số 1 để tránh tình trạng “sụp tảo” gây sốc cho tôm.
Sử dụng các chủng vi sinh xử lý đáy chuyên dụng (chứa Bacillus subtilis, Bacillus licheniformis với mật độ cao > 10^9 CFU/g).
Thời điểm vàng: Ủ vi sinh với mật rỉ đường, sục khí 3-4 tiếng và tạt xuống ao vào lúc 21h – 22h đêm. (Lúc này tảo không quang hợp, vi sinh sẽ phát triển mạnh để cạnh tranh dinh dưỡng và không gian sống). Đánh liên tục 2-3 nhịp để ép tảo từ từ.
Nếu tảo quá dày, nước đỏ đặc, buộc phải dùng hóa chất nhưng phải cực kỳ cẩn thận:
Hóa chất khuyên dùng: Oxy già (H2O2) hoặc BKC. Tuy nhiên, nên ưu tiên Oxy già (liều lượng theo hướng dẫn nhà sản xuất, thường đánh lúc 8-9h sáng trời nắng).
Tuyệt đối lưu ý: Khi đánh hóa chất, vỏ tảo vỡ ra sẽ giải phóng một lượng ĐỘC TỐ rất lớn vào nước. Ngay sau khi đánh hóa chất 2 tiếng, phải lập tức tạt Yucca, Zeolite hoặc các chất giải độc nước (Sodium Thiosulfate) để cấp cứu tôm. Tối cùng ngày phải đánh vi sinh để phân hủy ngay xác tảo bã.
Trong suốt quá trình xử lý môi trường, phải trộn liên tục men tiêu hóa sống, axit hữu cơ và thảo dược bảo vệ gan vào thức ăn (khoảng 30% lượng thức ăn còn lại) để giúp tôm tống khứ xác tảo giáp ra khỏi dạ dày và tái tạo vi nhung mao đường ruột.
Q1: Làm sao phân biệt được nước màu nâu của tảo khuê (tốt) và màu nâu đỏ của tảo giáp (xấu)?
Trả lời: Nước tảo khuê có màu vàng nâu (giống màu nước trà pha loãng), nước trong, không có váng nhớt, pH ổn định. Nước tảo giáp có màu nâu đỏ sậm (màu gạch cua), nước đặc kẹo, nổi váng bọt màu nâu trên mặt nước, và đặc biệt là ban đêm phát sáng khi quạt nước.
Q2: Hiện tượng phát sáng trong nước có chắc chắn 100% là do tảo giáp không?
Trả lời: Không hoàn toàn. Phát sáng trong ao tôm có 2 nguyên nhân chính: Một là do nhóm vi khuẩn Vibrio harveyi (phát sáng liên tục, tôm bị phát sáng trong thân). Hai là do tảo giáp (chỉ phát sáng chớp nhoáng khi có tác động cơ học làm nước dao động). Hãy bật quạt nước ban đêm để phân biệt, nếu ánh sáng lóe lên rồi tắt theo gợn sóng thì đó là tảo giáp.
Q3: Diệt tảo giáp xong nước ao bị trong, tôm nhớt bạt thì làm sao?
Trả lời: Quá trình diệt tảo giáp làm hệ vi sinh và tảo có lợi cũng bị ảnh hưởng. Bạn cần lập tức đánh khoáng (đặc biệt là Silic), tạt vi sinh gây màu và tạt thêm cám gạo ủ để kích thích tảo khuê, tảo lục mọc lại, lấy lại sự cân bằng cho ao nuôi.
Sự xuất hiện của tảo giáp là tín hiệu báo động đỏ về tình trạng ô nhiễm môi trường và sự mất cân bằng sinh thái trong ao nuôi. Với lớp vỏ cứng đầu và khả năng sản sinh độc tố, nó là kẻ thù số một của đường ruột tôm.
Để không phải vất vả tìm cách xử lý tảo giáp, bí quyết cốt lõi vẫn là “phòng cháy hơn chữa cháy”. Hãy xi phông đáy kỹ lưỡng, quản lý lượng thức ăn hợp lý và cấy vi sinh nền đáy định kỳ để không cho loài tảo độc này có cơ hội sinh sôi.
Ao của bạn đang có dấu hiệu nước màu nâu đỏ, đục kẹo và phát sáng? Đừng chần chừ, hãy liên hệ ngay với kỹ sư của chúng tôi để nhận phác đồ cắt tảo và giải độc đường ruột cấp tốc!
